Thấy gì khi đến Bồ Đề Đạo Tràng – Lời chia sẻ từ Hoà thượng Thích Thái Hoà.

Qua lời chia sẻ của Hòa thượng Thích Thái Hòa, việc chiêm bái Bồ Đề Đạo Tràng (Bodhgaya) – nơi Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đắc đạo – không đơn thuần là một chuyến du lịch tâm linh, mà cốt lõi là hành trình quay về thế giới nội tâm để tự soi rọi chính mình.

Dưới góc nhìn Phật pháp quan yếu từ Hòa thượng, khi đến với thánh địa thiêng liêng này, người tu học cần “thấy” và chiêm nghiệm những điều cốt lõi sau:

Ý nghĩa chân thật của việc hành hương Bồ Đề Đạo Tràng (Bodhgaya)

• Thấy trọn vẹn lịch sử cứu độ: Khi đến Bồ Đề Đạo Tràng, việc chỉ nhìn thấy bảo tháp hay cây bồ đề để vui mừng là chưa đủ để nuôi dưỡng niềm tin vững chắc đối với Tam bảo. Người hành hương cần phải thấy được sự hiện diện đồng thời của vườn Lâm-tỳ-ni (nơi Đức Phật đản sinh), vườn Lộc Uyển (nơi Ngài chuyển pháp luân), và rừng Câu-thi-na (nơi Ngài Niết-bàn) ngay tại thánh tích này, bởi vì sự thành đạo chính là sự thành tựu Niết-bàn tối thượng.
• Sự tịch diệt của các lậu hoặc: Đến Bồ Đề Đạo Tràng đích thực là phải cảm nhận được sự đoạn trừ hoàn toàn các dục lậu, hữu lậu và vô minh lậu của cả ba giới (dục giới, sắc giới, vô sắc giới) sau 49 ngày thiền quán nội chứng của Đức Thế Tôn. Đây cũng là nơi Ngài truyền trao Tam tự quy và Ngũ giới đầu tiên cho loài súc sinh (Long vương Ca-la, Long vương Mục-chân-lân-đà), chư thiên (Uy Lực thiên tử), và loài người (hai thương gia Ban-lê-ca và Ta-bá-sư).
• Hành hương bằng sự thể nhập tâm linh: Người con Phật đến thánh tích không phải với tâm thế của một nhà nghiên cứu (chỉ sinh thức phân biệt điên đảo) hay một người đi du lịch (chỉ cưỡi ngựa xem hoa) mà phải là nhà thể nhập, cảm nhận thông qua sự tu luyện và chứng nhập. Sự tu học sâu sắc sẽ khai mở không gian mầu nhiệm của Bồ Đề Đạo Tràng, bao trùm cả tam thiên đại thiên thế giới và xuyên suốt các thế giới tịnh độ của mười phương chư Phật.

Đánh thức bản nguyện xuất gia và chiến thắng ma quân

• Nhớ lại chí nguyện ban đầu: Hành hương là cơ hội để người xuất gia chiêm nghiệm và nhớ lại bản nguyện, đại nguyện đi tu từ thuở ban đầu xin phép cha mẹ.
• Cảnh giác sự suy thoái đạo tâm: Cần phản tỉnh trước thực trạng thoái thất đạo tâm theo thời gian mà chư Tổ đã cảnh cáo: “Người xuất gia năm thứ nhất Phật tại tiền (Phật ở trước mặt), năm thứ hai Phật thăng thiên (Phật bay lên trời), năm thứ ba bất kiến Phật (không thấy Phật đâu nữa, chỉ lo ăn và ngủ)”.
• Chiến thắng ma quân trong tâm: Trước khi thành đạo, Đức Thế Tôn đã đối đầu và chiến thắng ma quân. Đối với người tu hằng ngày, ma quân chính là: ma ăn, ma ngủ, ma ham chơi, ma danh, ma tiền, ma sắc. Nếu để các loại ma này nhiễu hại, hành giả sẽ đánh mất bản nguyện, nói những lời, làm những việc và nghĩ những điều không đúng tư cách người xuất gia.

Sứ mệnh chuyển pháp luân và sự tương đồng của chư Phật

• Sự cầu thỉnh của Phạm thiên: Sau khi thành đạo, nhận thấy giáo lý tự chứng quá sâu thẳm vi diệu trong khi chúng sinh lại chìm đắm trong tham dục, lười biếng và ganh tỵ, Đức Phật từng có ý định nhập Niết-bàn. Phạm thiên Sahampati đã xuất hiện cầu thỉnh Ngài chuyển pháp luân. Tuy nhiên, việc thuyết pháp cứu độ thực chất là bản nguyện tự nhiên của ba đời mười phương chư Phật sau khi thành đạo, và sự cầu thỉnh là hạnh nguyện của các vị Bồ-tát (nhất là hàng Bất động địa trở lên).
• Sự tương đồng giữa các cõi Phật: Việc học sâu hiểu rộng kinh điển giúp hành giả thấy rõ tính chất tương đồng trong hạnh nguyện của mười phương chư Phật. Ví dụ, người tu Tịnh Độ khi đến Bồ Đề Đạo Tràng của cõi Ta-bà sẽ liên hệ đến Đạo thọ tràng (cây đạo tràng cao lớn trong 48 đại nguyện) của cõi Cực Lạc, từ đó mở rộng tâm thức, không còn bị đối ngại hay kỳ thị, phân biệt.

Khai mở “Mắt Pháp” thông qua học hỏi rộng rãi và chiêm nghiệm

• Tránh thiên kiến “mù rờ voi”: Người tu cần tránh việc chỉ học một vài bộ kinh rồi bám chặt vào đó để tranh chấp, hí luận. Sự thiếu hụt tu tập và chưa mở mắt pháp sẽ dẫn đến hiểu biết sai lệch như người mù rờ voi. Hành giả cần học hỏi rộng rãi từ văn hệ A-hàm đến Nikaya, đặc biệt là kinh Chuyển Pháp Luân.
• Sự khai sinh của tuệ giác: Khi chiêm nghiệm 12 hành tướng của Tứ Thánh Đế qua ba lần chuyển vận, hành giả sẽ khơi dậy bốn yếu tố: nhãn sinh, trí sinh, minh sinh, giác sinh để chánh pháp thực sự tác thành mắt pháp và trí pháp trong đời sống.
• Nhìn vạn vật bằng mắt pháp:
  • Đối với hiện tượng tự nhiên: Mắt phàm chỉ thấy nước là để giải khát (lối sống phàm phu – chúng sinh chay). Nhưng mắt pháp thấy nước là một đại phổ quát trong vũ trụ, chứa đựng oxy, có tính nhẹ nhàng siêu thoát bốc hơi bay lên, và tiềm ẩn cả lửa (H2O).
  • Đối với giới luật: Khi nhìn một học giới (như không sát sanh), người có mắt pháp không chỉ thấy điều cấm bề ngoài mà thấy rõ 10 khía cạnh: tướng, tính, thể, dụng, lực, tác nhân, tác duyên, kết quả, phước báo và gốc rễ của giới luật đó.

Tu tập chuyển Thức thành Trí

Mục tiêu cốt lõi của hành trình tu học là chuyển hóa tám thức thành bốn trí tuệ thanh tịnh:

1. Thành sở tác trí: Chuyển hóa nhận thức từ năm giác quan (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân).
2. Diệu quan sát trí: Chuyển hóa ý thức phân biệt thành trí tuệ thấy rõ các pháp tương quan duyên khởi mầu nhiệm. Trí tuệ này giúp hành giả cẩn thận, hoàn hảo từng ý niệm nhỏ nhất trong tâm thức, không để các vọng tưởng dắt đi xa.
3. Bình đẳng tánh trí: Chuyển hóa thức chấp ngã (Mạt-na thức) thành cái nhìn bình đẳng. Người có trí này sẽ nhận ra nỗi đau khổ, bất an của người khác có liên hệ mật thiết đến hạnh phúc và sự an toàn của mình. Nhờ đó, hành giả có khả năng ngồi yên lặng nghe và xoa dịu nỗi đau khổ của chúng sinh như hạnh nguyện của Bồ-tát Quán Thế Âm.
4. Đại viên cảnh trí: Chuyển hóa thức thứ tám (A-lại-gia thức), gột sạch mọi hạt giống hữu lậu, giúp tâm thức sáng trong như tấm gương không tỳ vết phản chiếu trọn vẹn cả pháp giới.

BBT. Chùa Tự Tâm tổng hợp